![](https://idil-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/02/evrenin-bilinmeyen-yuzde-95i-yeni-dev-parcacik-hizlandirici-ile-kesfedilecek-1-uefCRhCS.jpg)
Büyük Hadron Çarpıştırıcısından üç kat daha büyük
Fransa ve İsviçre’nin altından geçecek olan FCC, şu anda en büyük ve en güçlü parçacık hızlandırıcısı olan CERN’in LHC’sinin üç katından daha uzun olacak. Her ikisinin de arkasındaki fikir, bir halkanın etrafında dönen parçacıkları neredeyse ışık hızında birbirlerine çarpmaları için fırlatmak.
![](https://idil-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/02/evrenin-bilinmeyen-yuzde-95i-yeni-dev-parcacik-hizlandirici-ile-kesfedilecek-2-iYVBzt9k.jpg)
Bilim için tamamlanmamış bir başka iş de evrenin yüzde 95’inin tam olarak neyden oluştuğunu bulmak. Evrenin yaklaşık yüzde 68’inin karanlık enerji, yüzde 27’sinin ise karanlık maddeden oluştuğuna inanılıyor ve her ikisi de tam bir gizem olarak kalmaya devam ediyor. Yine bir başka bilinmeyen de evrende maddeye kıyasla neden bu kadar az antimadde olduğu.
CERN, insanlığın parçacıkları parçalama yeteneğinin muazzam bir şekilde geliştirilmesinin bu muammalara ve daha fazlasına ışık tutabileceğini umuyor. CERN Genel Direktörü Fabiola Gianotti Cenevre’de bir ara rapor sunarken “Amacımız maddenin özelliklerini en küçük ölçekte ve en yüksek enerjide incelemek” dedi.
17 milyar dolarlık ilk aşama
![](https://idil-haber.com.tr/wp-content/uploads/2024/02/evrenin-bilinmeyen-yuzde-95i-yeni-dev-parcacik-hizlandirici-ile-kesfedilecek-3-4IXutCrl.jpg)
2048 yılında “elektron-pozitron” çarpıştırıcısı, Higgs bozonunu ve dört temel kuvvetten biri olan zayıf kuvvet, daha fazla araştırmak amacıyla hafif parçacıkları parçalamaya başlayacak. Bu ilk aşamanın maliyetinin 15 milyar İsviçre Frangı (17 milyar dolar) olacağı belirtiliyor.
Protonları birbirine çarptıracak olan ağır hadron çarpıştırıcısı ancak 2070 yılında faaliyete geçebilecek. Enerji hedefi 100 trilyon elektronvolt olacak ve LHC’nin 13.6 trilyonluk rekorunu kıracak. Bu sonraki aşamanın insanlığın maddeyi incelemede büyük bir sıçrama yapmasını sağlayacağı belirtiliyor.
Rapora göre, yeni parçacık hızlandırıcı FCC’nin 100 teraelektronvolt (TeV) çarpışma enerjisine ulaşmak için LHC’nin üç katı, yani 90,7 kilometre uzunluğunda ve 5,5 metre çapında bir tünele sahip olacak. Bu devasa yapı Rhone Nehri yatağının 30 metre altından ve Cenevre Gölü’nün en az 100 metre altından geçecek. FCC’nin toplam maliyeti ise şimdilik tam olarak net değil ancak 20 milyar euro’yu bulması bekleniyor. Bu yüksek maliyet ise şimdiden eleştirilmeye başlandı ve bazı çevreler bu kaynağın iklim krizi için kullanılmasını öneriyor.