Emtia piyasalarının yeni süper güçleri ortaya çıkıyor

Dünya, fosil yakıtların “OUT,” elektrik ve yenilebilir enerjinin “IN” olacağı bir sistem geçişi yaşıyor bu noktada ise emtia piyasalarında 4 ürün öne çıkıyor: Bakır, kobalt, nikel ve lityum. Enerji merkezinde yer alan bu metaller artık emtia piyasalarının yeni süpergüçleri olarak anılıyor. Enerji geçişinin merkezindeki bu süpergüçler dünya üzerinde sadece birkaç ülke tarafından çıkartılıyor.

Dünya gazetesinden Emre Ergül’ün haberine göre küresel kobalt üretiminin yüzde 70’i Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin elinde. Nikelin ilk üç üreticisi olan Endonezya, Filipinler ve Rusya, pazarın üçte ikisini oluşturuyor. Global lityum pazarının yüzde 90’ı da bir başka üçlüye, Avustralya, Şili ve Çin’e ait. İngiliz Financial Times (FT)gazetesine göre, süpergüçleri üreten bu ülkeler, “uyanış”a geçti ve artık maden çıkarma kurallarını yeniden yazmak istiyor.

TALEBE KARŞI ARZ SORUNU

Ergül’ün haberine göre bunun nedeni ise aşta çip üretimi olmak üzere birçok yeni teknoloji için gerekli bu metallere olan talep kısa süre içinde yoğunlaşacak. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre, 2030 gibi bu kilit emtia ürünlerinde talebe karşı arz sorunu çıkacak:

Bu noktada da artan talep, enerji dünyasının hem ekonomisini hem de jeopolitiğini sarsmaya başlıyor. Çünkü Batı’ya göre, tartışmanın ortasında lityum ve kobalt üreticisi olan Çin var. FT, “Washington, Brüksel ve Tokyo, Pekin’in yörüngesine uğramadan bu kritik ürünleri nasıl güvenli şekilde tedarik edebileceklerini görüşüyor” diyor. Bu görüşmeler de bugüne kadar “küçük ve az gelişmiş” diye bakılan bazı ülkeleri öne çıkarmaya başladı.

“SÖMÜRÜ KURBANLARI, KONTROLÜ GERİ ALMAK İSTİYOR”

Bu ülkelerin birçoğu, yurt içinde daha fazla işleme ve katma değerli üretim yaparak minerallerinin değerinden daha fazlasını yakalamaya çalışıyor. Bazıları ayrıca maden kaynaklarını millileştirerek, ihracat kontrolleri getirerek ve hatta karteller önererek arzı kontrol etmeye çalışıyor. FT’ye göre, özetle “dünün sömürü kurbanları, bugün kaderlerinin kontrolünü geri alma yetkisi kazanıyor.”

Sadece son 12 ayda, Zimbabve ve Namibya ham lityum ihracatını yasakladı. Şili, lityum madenciliği üzerindeki devlet kontrolünü artırdı.

Meksika madencilik imtiyazlarının yeni bir gözden geçirmesiyle oluşan lityum endüstrisini belirsizliğe sürükledi. Endonezya, ham nikel cevheri ihracatına yönelik var olan yasağına (alüminyumun temel bir bileşeni) boksit üzerindeki ihracat kontrollerini ekledi.Şili ve Moğolistan’da masaya oturan çok uluslu madencilik şirketi Rio Tinto’nun CEO’su Jakob Stausholm, yeni dönemi şöyle anlatıyor:

“Bir değişim var. Sadece madencilik yapmak, madeni çıkarmak ve ihraç etmek muhtemelen giderek daha zor olacak. Ülkeler madencilikle ilgili bazı işleme tesislerine sahip olmak isteyeceklerdir.”

NİKELİN YARISI ENDONEZYA’DA

19’uncu yüzyılda kömür, 20’nci yüzyılda kalay yükseldi. Yeni dönemde güç, pil metalleri üreticilerinin olacak. FT’ye göre, bunun en büyük örneği nikelin dünyadaki neredeyse yarısını üreten Endonezya:

“Ülke, 2014’te ham nikel ihracatını yasakladıktan sonra, başta Çin olmak üzere nikel işleme alanında 15 milyar dolar yabancı yatırım çekti. Bugün ülke, nikel cevherinden boksite kadar her şeyin ihracatını yasakladı ve bakır konsantresi ihracat yasağı gelecek yıl yürürlüğe girecek.”

Lityuma yatırımda bir başka ülke (Arjantin) dikkatleri çekiyor. Ülkedeki 23 eyaletin kendi doğal kaynaklarını kontrol ettiğine dikkat çeken gazete, ülkenin 38 yeni projeye yaklaşık 9.6 milyar dolarlık lityum yatırımı yaptığının altını çiziyor. Arjantin Madencilik Bakanı Fernanda Ávila da “Lityuma yatırım hiç durmadı ve bence bu, özel yatırıma açık olmamız ve diğer ülkelerde uygulanan politikalara ilişkin belirsizlikle ilgili” diye konuşuyor.

Kobalt kullanım alanları

-Cam ve metal birleştirmelerinde, jet motoru gaz türbinleri

– Paslanmaz çelik üretimi

-Mıknatıslar ve veri saklama cihazları

– Jet motoru gaz türbinlerinde kullanılan süper alaşımlar

– Elektrolizle kaplama işlemi

-Elektronik eşyalarda kullanılan yüksek kapasiteli lityum piller

-Boya sektöründe renk verici pigmentler

-Petrol, seramik ve cam sanayi

Bakırın kullanım alanları

-Elektrik üretim ve iletimi ile ilgili tesisleri

-İnşaat

-Ulaşım

-Makine ve teçhizat

Nikelin kullanım alanları

-Bozuk para üretimi

-Kimyasal araç ve gereçlerin üretimi

– Paslanmaz çelik üretimi

Lityumun kullanım alanları

-Tıbbi ilaç üretimi

– Telefon, tablet, bilgisayar gibi teknolojik aletlerin bataryaları

– Cam ve seramik sektörü

patronlardunyasi.com

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir